آیا نوشابه زیرو رژیمی است و به لاغری کمک می‌کند؟

بدون شکر، بدون کالری، اما شیرین و خوش‌طعم! این چیزی است که تولیدکنندگان نوشابه زیرو و نوشابه رژیمی ادعا می‌کنند. اما آیا واقعا چنین چیزی ممکن است؟ آیا نوشابه زیرو برای لاغری خوب است؟ در این مقاله فیتامین باهم بررسی می‌کنیم که آیا نوشابه زیرو رژیمی است و تفاوت نوشابه زیرو با معمولی چیست. با ما همراه باشید.

نوشابه زیرو چیست و چگونه تولید می‌شود؟

نوشابه زیرو (Zero Sugar Soda) نوعی نوشابه گازدار بدون قند (یا با قند ناچیز) است که طعمی شبیه نوشابه معمولی دارد اما به‌جای شکر، از شیرین‌کننده‌های مصنوعی در آن استفاده شده است. هدف اصلی نوشابه زیرو این است که شما نوشابه بخورید و از آن لذت ببرید، بدون اینکه قند و شکر زیادی وارد بدنتان شود. به همین دلیل، نوشابه زیرو را معمولا افرادی مصرف می‌کنند که به دنبال کاهش وزن، کنترل قند خون یا محدود کردن مصرف قند هستند.

درباره جایگزین‌های نوشابه در مقاله «مقدار کالری نوشابه» بخوانید.

نوشابه زیرو چگونه تولید می‌شود؟

فرآیند تولید نوشابه زیرو شباهت زیادی به نوشابه‌های معمولی دارد. پایه اصلی آن آب گازدار (carbonated water) است که با ترکیبات طعم‌دهنده، اسیدها و شیرین‌کننده‌های مصنوعی ترکیب می‌شود. تفاوت اصلی در این است که به جای شکر، از شیرین‌کننده‌های بسیار قوی و بدون کالری استفاده می‌شود تا همان حس شیرینی ایجاد شود.

مواد تشکیل‌دهنده نوشابه زیرو

مواد تشکیل‌دهنده بسته به برند کمی فرق می‌کند، اما رایج‌ترین‌ مواد این‌ها هستند:

• آب گازدار
• رنگ
• اسید فسفریک یا گاهی اسید سیتریک
• طعم‌دهنده‌های طبیعی یا مصنوعی
• کافئین
• شیرین‌کننده‌های مصنوعی مثل آسپارتام، آسه‌سولفام پتاسیم، و در بعضی برندها سوکرالوز
• تنظیم‌کننده‌های اسیدیته مثل سیترات پتاسیم یا سیترات سدیم
• مواد نگهدارنده مثل بنزوات سدیم یا بنزوات پتاسیم

تفاوت نوشابه زیرو و معمولی و نوشابه رژیمی چیست؟

مهم‌ترین و اصلی‌ترین تفاوت نوشابه زیرو و معمولی این است که نوشابه معمولی با شکر شیرین می‌شود، اما نوشابه زیرو با شیرین‌کننده‌های مصنوعی. به همین دلیل زیرو کالری و قند بسیار کمتری دارد، ولی از نظر طعم و گازدار بودن شبیه نوشابه معمولی طراحی می‌شود.

نوشابه‌های معمولی، رژیمی و زیرو از نظر ترکیبات تشکیل‌دهنده باهم متفاوت هستند. این تفاوت‌ها بیشتر در میزان قند، کالری، طعم و مناسب بودن برای رژیم‌های کاهش وزن دیده می‌شود.

باتوجه به مقدار شکر خیلی زیاد نوشابه معمولی، کالری آن هم خیلی بیشتر است؛ درحالی که نوشابه رژیمی و زیرو تقریبا صفر کالری یا بسیار ناچیز کالری دارند. به همین دلیل نوشابه زیرو برای لاغری پیشنهاد می‌شود.

اما درباره طعم این نوشابه‌ها باید بدانید که نوشابه معمولی کاملا طعم طبیعی و متعادلی دارد چون از شکر واقعی در آن استفاده شده، در تولید نوشابه رژیمی و زیرو هم تلاش شده طعمی مشابه بسازند اما ممکن است برخی افراد طعم آن را مصنوعی بدانند و خوششان نیاید.

ویژگی	نوشابه معمولی	نوشابه رژیمی	نوشابه زیرو
شکر	دارد	ندارد	ندارد
کالری	بالا	نزدیک صفر	نزدیک صفر
طعم	شیرین طبیعی	متفاوت	نزدیک به نوشابه معمولی
مناسب رژیم	خیر	نسبتا	نسبتا

آیا نوشابه زیرو واقعا کالری ندارد؟

بله نوشابه زیرو تقریبا فاقد کالری است. در تولید نوشابه زیرو به جای شکر، از شیرین‌کننده‌های کم‌کالری یا بدون کالری (مانند آسپارتام، آسسولفام پتاسیم (Ace-K)، سوکرالوز یا گاهی استویا) استفاده می‌شود. این ترکیبات طعم شیرینی به نوشیدنی می‌دهند بدون اینکه کالری داشته باشند.

اما نکته مهم این است که صفر کالری بودن به معنای سالم بودن یا رژیمی بودن نوشابه زیرو نیست. تحقیقات پژوهشگران دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد که در بسیاری از موارد نه‌تنها نوشابه زیرو برای لاغری خوب نیست؛ بلکه بدتر از آن، حتی ممکن است منجر به افزایش وزن هم شوند! چون مشکل نوشابه‌های معمولی فقط کالری نیست. نوشابه‌های رژیمی شیرین‌شده با شیرین‌کننده‌های مصنوعی هوس غذاهای شیرین و پرکالری را در شما ایجاد می‌کنند. بنابراین، حتی اگر یک نوشابه بدون کالری بنوشید بهرحال بعد از مدت کوتاهی آنقدر میل به شیرینی‌جات و دیگر غذاهای پرکالری خواهید داشت که این اثر را خنثی می‌کند.

به یاد داشته باشید که صفر کالری به معنای سالم بودن نیست. نوشابه زیرو اگرچه قند و کالری ندارد، اما همچنان یک نوشیدنی فراوری‌شده است و حاوی مواد ناسالمی مثل شیرین‌کننده‌های مصنوعی، کافئین، اسید فسفریک و سایر افزودنی‌ها است.

آیا نوشابه زیرو برای لاغری خوب است؟

نوشابه زیرو رژیمی است و به دلیل نداشتن شکر و کالری، می‌تواند جایگزین بهتری نسبت به نوشابه معمولی باشد؛ مخصوصا اگر عادت به نوشابه معمولی دارید.

با این حال، نوشابه زیرو به خودی خود باعث لاغری یا چربی‌سوزی نمی‌شود. کاهش وزن زمانی اتفاق می‌افتد که فرد در مجموع کالری کمتری نسبت به نیاز بدن خود دریافت کند. بنابراین، نوشیدن نوشابه زیرو بدون رعایت رژیم غذایی و سبک زندگی سالم، تأثیر قابل توجهی بر کاهش وزن نخواهد داشت.

همچنین همانطور که بالاتر هم توضیح دادیم، برخی مطالعات نشان داده‌اند که شیرین‌کننده‌های مصنوعی ممکن است در برخی افراد باعث افزایش میل به غذاهای شیرین یا پرکالری شوند. در نتیجه نوشابه زیرو برای لاغری و کاهش کار خاصی انجام نمی‌دهد.

اگر هدف شما لاغری است، بهترین نوشیدنی برای شما آب ساده است.

توصیه می‌کنیم مقاله «اصول رژیمی برای لاغری» را هم حتما مطالعه کنید و یک نمونه رژیم لاغری رایگان هم برایتان قرار داده‌ایم.

چرا برخی تحقیقات می‌گویند نوشابه زیرو ممکن است باعث چاقی شود؟

با وجود اینکه نوشابه زیرو تقریبا هیچ کالری ندارد اما برخی مطالعات به ما نشان داده‌اند که مصرف مداوم نوشابه زیرو می‌تواند باعث چاقی و اضافه وزن شود! البته این موضوع همچنان مورد بحث است و همه تحقیقات به یک نتیجه یکسان نرسیده‌اند. پژوهشگران معتقدند این اتفاق احتمالا به دلیل تغییر رفتار غذایی و اشتهای افراد است، نه به دلیل کالری خود نوشابه. در ادامه بیشتر درباره نوشابه زیرو برای لاغری و چاقی توضیح می‌دهیم.

تاثیر بر اشتها

برخی محققان معتقدند طعم شیرین نوشابه زیرو می‌تواند میل به شیرینی‌جات و غذاهای پرکالری را در شما تحریک کند. مغز، طعم شیرین را دریافت می‌کند اما کالری مورد انتظار را دریافت نمی‌کند و احساس گرسنگی یا هوس خوردن چیزی را پیدا می‌کند. البته این اثر در همه افراد وجود ندارد و نتایج مطالعات در این زمینه یکسان نیست.

ما در مقاله «راهکارهای کاهش اشتها» 11 راهکار مختلف و بسیار کاربردی را برای کم کردن اشتها به صورت طبیعی معرفی کرده‌ایم.

جبران کالری در وعده‌های بعدی

یکی دیگر از فرضیه‌ها این است که نوشابه زیرو ممکن است باعث شود شما فکر کنید «من کالری زیادی مصرف نکرده‌ام» و در وعده‌های بعدی غذای بیشتری بخورید یا مواد پرکالری را انتخاب کنید. به این ترتیب نوشابه زیرو برای لاغری انتخاب خوبی نیست.

مصرف نوشابه زیرو گاهی ممکن است در شما نوعی «احساس مجوز» را ایجاد کند! یعنی تصور کنید چون نوشیدنی بدون کالری انتخاب کرده‌اید، می‌توانید بدون نگرانی غذاهای پرچرب، فست‌فود یا دسرهای شیرین بخورید.

نتایج تحقیقات علمی چه می‌گویند؟

شواهد علمی تاکنون نتایج متفاوتی درباره تاثیر نوشابه زیرو برای لاغری و چاقی ارائه کرده‌اند. برخی مطالعات نشان داده‌اند افرادی که به طور منظم نوشابه‌های رژیمی یا زیرو مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض اضافه‌وزن یا چاقی قرار دارند و برخی مطالعات هم نشان داده‌اند که نوشابه زیرو به کاهش وزن کمک کرده است.

مسئله ثابت‌شده و قطعی این است که بیشتر متخصصان تغذیه معتقدند نوشابه زیرو به خودی خود باعث چاقی یا لاغری نمی‌شود، بلکه کل تغذیه و سبک زندگی شماست که وزن‌تان را تعیین می‌کند.

مضرات نوشابه زیرو

درست است که نوشابه زیرو قند ندارد اما دیگر معایب نوشابه را که دارد! نوشیدن زیاد آن با مشکلاتی مانند دیابت، فشار خون بالا و آسیب دندان مرتبط است. نوشیدن نوشابه زیرو گاه به گاه هم مضر است ، اما تبدیل آن به یک عادت روزانه می‌تواند اثرات منفی بر بدن و سلامتی شما داشته باشد.

۱. مینای دندان شما ممکن است ساییده شود

نوشیدنی‌های شیرین می‌توانند باعث پوسیدگی و مشکلات دندانی شوند زیرا باکتری‌های مضر دهان، از قند تغذیه می‌کند. شاید با خود بگویید «نوشابه زیرو که قند ندارد» بله ندارد اما همچنان بسیار اسیدی و اغلب حاوی اسید فسفریک و سیتریک است که می‌توانند به مرور زمان مینای دندان را تضعیف کند. فرسایش مینای دندان، دندان‌ها را بیشتر در معرض حساسیت، لکه و پوسیدگی قرار می‌دهد.

۲. خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد

نوشیدن منظم نوشابه زیرو می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد. برخی مطالعات نشان می‌دهند که شیرین‌کننده‌های مصنوعی می‌توانند متابولیسم شما را تغییر دهند و بر حساسیت به انسولین و کنترل قند خون شما تأثیر بگذارند. یک مطالعه نشان داد که فقط مصرف یک نوشابه رژیمی در هفته با ۶۷٪ خطر بیشتر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط است.

۳. کلیه‌های شما ممکن است هزینه آن را بپردازند

آسیب دیگر نوشیدن زیاد نوشابه زیرو ممکن است به مرور زمان به کلیه‌های شما آسیب برساند چراکه شیرین‌کننده‌های مصنوعی و اسید فسفریک دارد و این مواد به کلیه‌ها فشار وارد می‌کنند. منظور از مصرف زیاد، نوشیدن بیش از دو وعده در روز است که بر عملکرد کلیه کاملا تاثیر منفی دارد.

۴. فشار خون شما ممکن است افزایش پیدا کند

قند آنقدر چیز بدی است که حتی شیرینی بدون کالری هم، آسیب‌های خودش را دارد! یکی دیگر از آسیب‌ها، فشارخون بالا است.

شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند آسپارتام و ساخارین می‌توانند در تنظیم فشار خون بدن اختلال ایجاد کنند و حتی التهاب و استرس اکسیداتیو را افزایش دهند که هر دو با آسیب عروقی مرتبط هستند. محققان هشدار می‌دهند که مصرف‌ مکرر نوشابه رژیمی بهرحال اثر منفی روی فشارخون را دارد.

۵. تاثیر منفی بر قلب می‌تواند داشته باشد

مصرف زیاد نوشابه زیرو برای قلب خوب نیست. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف بیش از ۲ لیتر زیرو در هفته می‌تواند خطر فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) را تا ۲۰٪ افزایش دهد. فیبریلاسیون دهلیزی یک نوع آریتمی قلبی (ضربان قلب نامنظم با ریتم غیرطبیعی) است که احتمال لخته شدن خون و در ادامه سکته مغزی، نارسایی قلبی و سایر عوارض مرتبط با قلب را به همراه دارد.

همچنین نوشابه زیرو به علت داشتن شیرین‌کننده‌های مصنوعی، می‌تواند متابولیسم را مختل کند، التهاب را افزایش دهد و بر عملکرد عروق تأثیر بگذارد؛ همه این عوامل بر ریتم قلب تأثیر می‌گذارند.

آیا نوشابه زیرو برای افراد دیابتی مناسب است؟

نوشابه زیرو حاوی قند نیست و به طور مستقیم سطح قند خون را افزایش نمی‌دهد، اما برخی مطالعات نشان می‌دهد که شیرین‌کننده‌های مصنوعی حساسیت به انسولین را کاهش داده یا مقاومت به انسولین را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ افزایش دهند. البته برای تأیید این اثرات، تحقیقات بیشتری لازم است اما بهرحال این مسئله نشان می‌دهد که افراد دیابتی نمی‌توانند با خیال راحت در مقدار زیاد و هرروز نوشابه زیرو بنوشند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد مصرف بیش از حد نوشابه رژیمی یا زیرو با افزایش خطر عوارض چشمی ناشی از دیابت مرتبط است.

اگر دیابت دارید و نوشابه رژیمی می‌نوشید مهم است تعادل را رعایت کنید. مهم است که ارتباط نزدیکی با پزشک خود داشته باشید و سلامت خود را زیر نظر داشته باشید.

توصیه می‌کنیم که در کنار غذای‌تان آب خنک (و نه یخ) یا دوغ کم نمک به عنوان نوشیدنی مصرف کنید و خود را به این نوشیدنی ها عادت بدهید.

آیا نوشابه زیرو بهتر از نوشابه معمولی است؟

بله نسبت به نوشابه معمولی انتخاب بهتری محسوب است. نوشابه معمولی حاوی مقدار زیادی شکر است که مصرف مداوم آن بسیار بسیار زیاد برای سلامتی آسیب زاست اما در مقابل، نوشابه زیرو فاقد شکر است و کالری بسیار ناچیزی دارد، بنابراین خطرات ناشی از مصرف قند را ندارد و در نهایت نوشابه زیرو برای لاغری و سلامتی نسبت به نوشابه معمولی انتخاب بهتری است.

با این حال، این موضوع به معنای سالم بودن و کاملا امن بودن نوشابه زیرو نیست. این نوشیدنی همچنان یک محصول فراوری‌شده است و معمولا حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی، اسید فسفریک، کافئین و سایر افزودنی‌ها است. اگرچه سازمان‌های معتبر سلامت، مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی را در محدوده مجاز بی‌خطر می‌دانند، اما همچنان توصیه می‌شود نوشابه زیرو نیز در حد اعتدال مصرف شود.

برای افرادی که به طور مرتب نوشابه معمولی می‌نوشند، جایگزین کردن آن با نوشابه زیرو راهکار مناسبی برای کاهش دریافت قند و کالری است. اما اگر فرد به طور معمول نوشابه مصرف نمی‌کند، دلیلی برای اضافه کردن نوشابه زیرو به رژیم غذایی خود وجود ندارد.

در نهایت، اگر بخواهیم این دو نوشیدنی را با یکدیگر مقایسه کنیم، نوشابه زیرو از نظر میزان قند، کالری و تأثیر بر کنترل وزن، انتخاب مناسب‌تری نسبت به نوشابه معمولی است. با این حال، بهترین نوشیدنی برای حفظ سلامت بدن همچنان آب، آب معدنی و سایر نوشیدنی‌های بدون شکر هستند.

معیار	نوشابه معمولی	نوشابه زیرو
قند	زیاد	صفر
کالری	زیاد	نزدیک صفر
تاثیر بر وزن	بیشتر	کمتر
ارزش غذایی	ناچیز	ناچیز

در رژیم لاغری چقدر نوشابه زیرو می‌توان مصرف کرد؟

مصرف روزی یک قوطی (حدود ۳۳۰ میلی‌لیتر) برای بیشتر افراد سالم مشکلی ایجاد نمی‌کند اما این یک مقدار کلی است و اگر وضعیت سلامتی خاصی دارید یا کافئین زیادی در طول روز دریافت می‌کنید باید از این مقدار کمتر باشد.

از آنجا که نوشابه زیرو فاقد قند و کالری است، مصرف گاه‌به‌گاه آن معمولاً تأثیر منفی بر روند کاهش وزن ندارد و حتی می‌تواند به افرادی که به نوشابه‌های شیرین عادت دارند، کمک کند تا مصرف قند خود را کاهش دهند اما نباید به نوشیدنی اصلی روزانه شما تبدیل شود.

اگر هدف شما کاهش وزن است، بهتر است نوشابه زیرو را تنها زمانی مصرف کنید که هوس نوشابه کرده‌اید و آن را جایگزین همیشگی آب نکنید.

سخن پایانی

نوشابه زیرو را می‌توان یک نوشیدنی رژیمی دانست، زیرا برخلاف نوشابه‌های معمولی، شکر ندارد و کالری آن بسیار ناچیز یا نزدیک به صفر است. به همین دلیل، مصرف نوشابه زیرو برای لاغری به جای نوشابه معمولی به کاهش دریافت کالری روزانه کمک می‌کند و برای افرادی که قصد کاهش وزن یا کنترل مصرف قند را دارند، انتخاب مناسبی است.

در نهایت، اگر بین نوشابه معمولی و نوشابه زیرو مجبور به انتخاب باشید، نوشابه زیرو گزینه بهتری است؛ اما اگر هدف شما حفظ سلامتی و کاهش وزن پایدار است، آب، دوغ کم‌نمک، آب گازدار بدون افزودنی و سایر نوشیدنی‌های بدون شکر و بدون شیرین‌کننده همچنان بهترین انتخاب‌ها هستند.

سوالات متداول

منابع: healthline، verywellhealth،