آیا این سوال برای شما هم پیش آمده که «من کم غذا میخورم و ورزش میکنم پس چرا وزنم پایین نمیآید؟» ممکن است دلیل این امر در گردن شما نهفته باشد!
تیروئید یک غده کوچک پروانهای شکل در گردن شماست که با وجود کوچک و ظریف بودن، بسیار تاثیرگذار و مهم است. این غده، هورمونهایی تولید میکند که مستقیم روی ضربان قلب، هضم غذا، تنفس، خلق و خو و حتی وزن شما اثرگذار است. وقتی غده تیروئید کمکار یا پرکار شود، مواردی که نام بردیم هم دچار اختلال میشوند و وزن بدن یکی از اولین چیزهایی است که تغییر میکند.
در این مقاله فیتامین، هرچه که مربوط به تأثیر تیروئید بر لاغری و چاقی است و رابطه تیروئید و متابولیسم را به زبان ساده برایتان توضیح میدهیم.
تیروئید چیست و وظیفه اصلی آن چیست؟
تیروئید یک غده کوچک ۲ تا ۳ سانتیمتری است که در جلوی گردن قرار دارد. این غده کوچک و ظریف هورمونهای T3 (تریایودوتیرونین) و T4 (تیروکسین) و کلسی تونین را تولید میکند که متابولیسم بدن را تنظیم میکنند. متابولیسم یعنی «سوخت و ساز» و همه فرایندهایی که سلولها برای فعالیت خود به آن نیاز دارند را شامل میشود.
هورمونهای T3 و T4 روی عملکرد تقریبا همه چیز اثرگذارند، از ضربان قلب و دمای بدن و رشد مغز نوزادان گرفته تا لاغری و چاقی. بنابراین هرگونه اختلال در عملکرد این غده باعث مشکلات فراوان میشود. مشکلاتی مثل ریزش مو، بالا یا پایین رفتن غیرعادی وزن، مشکلات پوستی و غیره.
چطور کمکاری تیروئید باعث افزایش وزن میشود؟ | رابطه تیروئید و وزن
کم کاری تیروئید معمولا منجر به چاقی و اضافه وزن میشود؛ اما چرا؟ بیایید دلیل علمی موضوع کم کاری تیروئید و چاقی را بررسی کنیم. رابطه تیروئید و متابولیسم همیشه مستقیم است و وقتی غده تیروئید نتواند هورمونهای تیروئیدی به مقدار کافی تولید کند (یعنی کم کار شده باشد) همه فرآیندهای بدن بهم میریزند. شما در یک دور باطل گیر میافتید که فقط شما را چاق و چاقتر میکند. در ادامه این دور باطل را بیشتر توضیح میدهیم و تاثیر تیروئید بر لاغری و چاقی را مشخص میکنیم.
کند شدن متابولیسم بدن
کم کاری تیروئید باعث کم شدن فرایندهای سوختوساز بدن میشود. در این شرایط بدن کالری کمتری میسوزاند و شما حتی با همان رژیم غذایی قدیمی که وزنتان را ثابت نگه داشته بود، شروع به اضافه وزن میکنید.
اما کاهش متابولیسم، تنها دلیل افزایش وزن شما نیست؛ در شرایط کم کاری تیروئید اتفاقات دیگری هم در بدن رخ میدهند که وزن را بالا میبرند؛ اتفاقاتی مثل احتباس آب و نمک، افزایش اشتها، افسردگی و خستگی و کاهش فعالیت در نتیجه آن.
احتباس آب
در شرایط کم کاری تیروئید، ممکن است بدن شما مایعات اضافی را در بافتها و قسمتهای مختلف بدن ذخیره کند و شما احساس تورم خواهید داشت. این امر باعث بالا رفتن وزن میشود اما نگران نباشید! به محض اینکه هورمونها تنظیم شوند این مسئله هم برطرف میشود چرا که علت آن افزایش چربی نیست؛ بلکه فقط احتباس آب است.
افزایش اشتها
یکی دیگر از عوامل مهمی که باعث تاثیر تیروئید بر لاغری و چاقی میشود، افزایش اشتها است. کم کاری تیروئید ممکن است منجر به احساس گرسنگی بیشتر و میل به خوردن غذاهای پرچرب و پرکالری شود. شما مدام گرسنه هستید و میل به خوردن غذاهای پرکالری دارید، درنتیجه وزنتان بیشتر میشود.
خستگی
کم کاری تیروئید میتواند یک سری عوارض روانی هم برای شما ایجاد کند، عوارضی مثل افسردگی، اضطراب، خستگی و کاهش انرژی. کسانی که تیروئید کم کار دارند اغلب اوقات احساس خستگی و ضعف می کنند و ورزش و فعالیت کمتری دارند. درنهایت همین شرایط دوباره شما را چاقتر میکند!
کم کاری تیروئید و چاقی: کدام مناطق بدن بیشتر چاق میشوند؟
معمولا شکم (بهویژه ناحیه زیرناف) جایی است که از همه بیشتر چاق میشود. همچنین بازوها و صورت متورم و پف کرده میشود.
پرکاری تیروئید و کاهش وزن چه ارتباطی با هم دارند؟
پرکاری تیروئید یعنی غده تیروئید بیش از حد T3 و T4 ترشح میکند و متابولیسم بدن (سوختوساز) بسیار بالا میرود. در این حالت بدن شما حتی در حالت استراحت هم مشغول سوزاندن کالری است و به مرور وزن از دست میدهید.
البته لاغر شدن، تنها اثر پر کاری تیروئید نیست، لرزش دستها (حتی وقتی آرام نشستهاید)، ضربان قلب بالا، عرق ریختن، اضطراب و بیخوابی از دیگر عوارض پرکاری تیروئید است.
خطرات لاغری بیش از حد و ناسالم چیست؟
لاغری در اثر پرکاری تیروئید یعنی شما دچار عدم تعادل هورمونی شدهاید و عضلاتتان تحلیل میروند؛ پس این یک لاغری ناسالم و نازیباست. اگر پرکاری تیروئید را درمان نشده رها کنید با خطرات مختلفی روبرو میشوید:
- نارسایی قلبی
- سختی عروق
- اضطراب شدید یا حملات پانیک
- بیخوابی مزمن
چگونه بفهمیم مشکل چاقی یا لاغری ما به تیروئید مربوط است؟
رابطه تیروئید و وزن اینگونه است که اگر وزن شما ناگهانی و بدون اینکه رژیم غذاییتان را تغییر داده باشید، کاهش یا افزایش قابل توجهی پیدا کرده است یعنی یک مشکل سلامتی وجود دارد. اگر چند مورد از علائم زیر را داشتید، یعنی احتمالا این مشکل به تیروئید شم برمیگردد.
علائم پرکاری تیروئید:
- عصبی شدن
- استرس و اضطراب
- تحریکپذیری
- بیخوابی
- کاهش وزن بدون دلیل
- ضعف و لرزش اعضای بدن
- بزرگ شدن غده تیروئید
- احساس گرمای فراوان
- قاعدگیهای نامنظم و یا توقف قاعدگی در زنان
علائم کم کاری تیروئید
- خستگی
- فراموشی
- افسردگی
- ضعف عضلانی
- خشکی پوست
- صورت ورم کرده
- نازکشدن موها
- افزایش وزن بدن
- صدای بم و خشن
- کاهش سرعت ضربان قلب
- افزایش حساسیت نسبت به سرما
- پریودهای نامنظم و خونریزیهای شدیدتر در دوران قاعدگی
اگر احساس میکنید چندین علامت را در خود مشاهده میکنید، لازم است به پزشک مراجعه کنید تا برایتان آزمایش خون بنویسد.
تفاوت افزایش وزن تیروئیدی و چاقی معمولی
ممکن است اخیرا وزنتان بالا رفته باشد ولی اینکه این افزایش وزن ناشی از تیروئید است یا یک چاقی معمولی است را ندانید. در ادامه ۴ نشانه اصلی و کلیدی از تفاوت چاقی تیروئیدی و چاقی معمولی را برایتان نام میبریم:
نشانههای چاقی تیروئیدی:
- افزایش وزن همراه با ورم و احتباس آب است.
- سطح انرژی بسیار کاهش یافته و مدام احساس خستگی دارید
- اشتهای شما خیلی زیاد شده و بااینکه به قدر کافی غذا میخورید اما بازهم احساس گرسنگی دارید
- در کنار همه این موارد علائمی مثل ریزش مو، خشکی پوست، سردی و سردرد مزمن را هم تجربه میکنید.
و مهمتر از همه اگر با رژیم و ورزش هم نمیتوانید این چاقی را مهار کنید یعنی نیاز است آزمایش بدهید.
چطور با وجود کم کاری تیروئید جلوی اضافه وزن را بگیریم؟
اگر تیروئید کم کار در شما تشخیص داده شده، نباید فکر کنید که دنیا به آخر رسیده و دیگر نمیتوانید وزنتان را مدیریت کنید. برای پیشگیری از اضافه وزن با وجود تیروئید کم کار همیشه باید این سه اصل را رعایت کنید:
- داروهایی که پزشک تجویز کرده را منظم مصرف کنید.
- تغذیه و رژیم مناسب داشته باشید، پروتئین کافی و فیبر فراوان میل کنید و سعی کنید مصرف کربوهیدرات و چربی را کنترل کنید.
- ورزش جزیی از سبک زندگی شما شود، حتی از تمرینات قدرتی و هوازی بهره مند شوید.
برای کنترل وزن و افزایش سلامتیتان یک برنامه ورزشی غذایی اختصاصی داشته باشید. برنامهای که با توجه به نیاز و هدف شما طراحی شده باشد. میتوانید برنامه اختصاصیتان را از کارشناسان فیتامین دریافت کنید.
چگونه با وجود پرکاری تیروئید جلوی لاغری شدید را بگیریم؟
درست مثل کم کاری تیروئید، در شرایط پرکاری هم میتوانید از لاغری شدید پیشگیری کنید و اجازه ندهید این بیماری بدن شما را ضعیف کند. در ادامه برایتان توضیح میدهیم:
- درمان دارویی دقیق و تحت نظر پزشک متخصص غدد را دنبال کنید.
- رژیم غذایی پرکالری اما سالمی بگیرید؛ سوختوساز بالا نباید بهانهای شود که غذاهای ناسالم و مضر بخورید.
- اضطراب خود را کنترل کنید و سعی کنید برنامه خواب منظمی داشته باشید.
- فعالیت بدنی و ورزش را قطع نکنید؛ بجای قطع ورزش، از تمرینات سبکتر استفاده کنید.
- پیگیری پزشکی منظم و آزمایشهای دورهای را فراموش نکنید.
سخن پایانی
در این مقاله فیتامین کامل و جامع درباره تاثیر تیروئید بر لاغری و چاقی و همچنین رابطه تیروئید و متابولیسم توضیح دادیم. فعالیت غده تیروئید و وزن شما همیشه بهم مربوط است و برای داشتن وزن سالم، باید غده تیروئید هم بهطور سالم کار کند. اگر سوالی دارید در قسمت نظرها برای ما بنویسید.
سوالات متداول
آیا کمکاری تیروئید همیشه باعث چاقی میشود؟
معمولا بله اما ممکن است در مراحل اولیه چاقی اتفاق نیفتد و پس از مدتی اضافه وزن را مشاهده کنید.
آیا کمکاری خفیف هم باعث اضافهوزن میشود؟
بله. حتی کمکاری تحت بالینی یا خفیف هم میتواند باعث کاهش متابولیسم و افزایش وزن دو سه کیلوگرمی شود.
علائم چاقی بر اثر تیروئید چیست؟
علائم شامل افزایش وزن بدون اینکه رژیم تغییر کرده باشد، احتباس آب و ورم، خستگی و انرژی پایین، خشکی پوست و ریزش مو است.
آیا ورزش برای تیروئید خوبه؟
بله ورزش، متابولیسم را تنظیم میکند و از تحلیل رفتن عضلات جلوگیری میکند.
آیا کمکاری تیروئید باعث چاقی شکم میشود؟
بله. بهویژه در زنان، چاقی در ناحیهی شکم (ناحیهی زیر ناف) شایعتر است.
تفاوت چاقی ناشی از تیروئید و چاقی معمولی چیست؟
در چاقی معمولی دلیلی برای چاقی وجود دارد (مثل غذا خوردن بیشتر یا کم تحرکی) اما در چاقی تیروئیدی هیچ دلیلی وجود ندارد و مقدار غذای شما تغییر نکرده، همچنین شما متوجه اشتهای زیاد، خستگی مفرط و تورم در بدن هستید.
آیا داروهای تیروئید باعث چاقی میشود؟
خیر داروهای تیروئیدی که پزشک تجویز میکند عدم تعادل هورمونها را تنظیم میکنند تا وزن به حالت عادی برگردد.
آیا تیروئید باعث لاغری و چاقی صورت هم میشود؟
بله صورت شما پف کرده و متورم میشود.
آیا با وجود تیروئید میتوانم بدنسازی کار کنم؟
بله اما باید برنامه بدنسازی شخصیسازی شده داشته باشید. میتوانید برنامه خود را از کارشناسان فیتامین دریافت کنید.
